Ειλεός ή Εντερική Απόφραξη

Ειλεός ή εντερική απόφραξη ορίζεται  η αδυναμία της φυσιολογικής προώθησης του εντερικού περιεχομένου δια του πεπτικού σωλήνα. Ανάλογα με τον μηχανισμό διακρίνουμε τον ειλεό σε :

  • Αποφρακτικό ή μηχανικό.
  • Αδυναμικό ή παραλυτικό.

Η απόφραξη μπορεί να είναι πλήρης όταν όλος ο αυλός είναι κλειστός ή ατελής όταν είναι μερικώς αποφραγμένος.

Ο ειλεός αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες χειρουργικής κοιλίας, ενώ συχνά σχετίζεται με προηγηθείσα χειρουργική επέμβαση στη περιτοναϊκή κοιλότητα. Η γνώση της παθοφυσιολογίας , η έγκαιρη διάγνωση, η ύπαρξη ή μη κίνδυνου ισχαιμικών αλλοιώσεων και ο κατάλληλος χρόνος επέμβασης είναι τα πλέον σημαντικά στοιχεία στη θεραπευτική αντιμετώπιση του.

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΟΣ Ή ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΙΛΕΟΣ

   Ο αποφρακτικός ή μηχανικός ειλεός είναι η πιο συχνή χειρουργική πάθηση του λεπτού εντέρου. Τα συνηθέστερα αίτια είναι :

  1. Ενδοαυλικά αίτια.
  • Ειλεός εκ χολολίθου.
  • Ειλεός εκ μηκωνίου ( νεογέννητα ).
  • Ξένα σώματα – πίλημα.
  • Εγκολεασμός.
  • Παράσιτα.
  1. Τοιχωματικά αίτια.
  • Φλεγμονώδη αίτια ( Νόσος Crohn, φυματίωση, ακτινομύκωση ).
  • Νεοπλάσματα.
  • Ακτινική εντερίτιδα.
  • Συστροφή ( volvulus ).
  • Ενδομητρίωση.
  • Τραυματικά αίτια ( αιμάτωμα, ισχαιμική συρρίκνωση ).
  • Συγγενής ανωμαλίες ( συστροφή, διπλασιασμός ).
  1. Εξωτοιχωματικά αίτια.
  • Συμφύσεις. Προκύπτουν μετά από ενδοκοιλιακή φλεγμονή ή μετά από χειρουργική επέμβαση. Η πιο συχνή αιτία, περίπου το 70 % των περιπτώσεων.
  • Κήλες. Εξωτερικές ή εσωτερικές. Η δεύτερη συχνότερη αιτία 10 %.
  • Νεοπλάσματα παρακείμενων οργάνων ή καρκινωμάτωση. Περίπου 3 %.
  • Ενδοκοιλιακό απόστημα.
  • Σύνδρομο άνω μεσεντερίου αρτηρίας.
  • Δακτυλοειδές πάγκρεας.

ΑΔΥΝΑΜΙΚΟΣ Ή ΠΑΡΑΛΥΤΙΚΟΣ ΕΙΛΕΟΣ

Ο παραλυτικός ειλεός είναι πολύ συχνός μετά από ενδοκοιλιακές επεμβάσεις, αλλά απαντάται και σε οξέα παθολογικά περιστατικά ή οξείες μεταβολικές διαταραχές. Τα συνηθέστερα αίτια είναι :

  1. Ενδοκοιλιακά αίτια.
  • Μηχανικά αίτια ( χειρουργική επέμβαση ).
  • Περιτονίτιδα ή απόστημα.
  • Χημικά αίτια ( γαστρικά υγρά, χολή, αίμα ).
  • Αυτοανοσία ( ορογονίτιδα, αγγειίτιδα ).
  • Εντερική ισχαιμία ( αρτηριακή, φλεβική ).
  • Παγκρεατίτιδα.
  • Οπισθοπεριτοναικό αιμάτωμα.
  • Κάταγμα σπονδυλικής στήλης.
  • Πυελονεφρίτιδα.
  • Κολικός νεφρού.
  1. Εξωκοιλιακά αίτια.
  • Οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου.
  • Πνευμονία.
  • Καρδιακή ανεπάρκεια.
  • Κάταγμα πλευρών.
  • Ηλεκτρολυτικές διαταραχές ( υποκαλιαιμία ).
  • Σήψη.
  • Υποθυρεοειδισμός.
  • Υποπαραθυρεοειδισμός.
  • Ουραιμία.
  • Φάρμακα ( οπιοειδή, αντιχολινεργικά, α-αγωνιστές, αντιισταμινικά, κατεχολαμίνες ).
  • Κρανιοεγκεφαλική κάκωση.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Η κλινική εικόνα του ασθενή με ειλεό εμφανίζεται ποικιλότροπος, ανάλογα με το αν ο ειλεός είναι αποφρακτικός ή παραλυτικός, πλήρης ή ατελής, αν το κώλυμα είναι υψηλό ή χαμηλό, αν υπάρχει απλή απόφραξη ή στραγγαλισμός με  ισχαιμία και βέβαια από το γενεσιουργό αίτιο.  Τα κυριότερα κλινικά σημεία είναι :

  • Κοιλιακό άλγος. Είναι το πρώτο σύμπτωμα, εμφανίζεται προοδευτικά ή αιφνίδια, μπορεί να είναι εντοπισμένο ( αποφρακτικός ειλεός ) ή διάχυτο ( παραλυτικός ειλεός ). Άλλες φορές είναι καλυκοειδές ενώ μπορεί να έχει χαρακτήρα οξείας κοιλίας όταν υπάρχει στραγγαλισμός, ισχαιμία και ρήξη του τοιχώματος.
  • Μετεωρισμός.
  • Ναυτία.
  • Έμετοι. Αρχικά είναι τροφώδεις μετά χολώδεις και στο τέλος εντερικού περιεχομένου.
  • Ταχυκαρδία. Ο ασθενής γίνεται σηπτικός.
  • Εμπύρετο. Ο ασθενής γίνεται σηπτικός.
  • Οξεία κοιλία. Ο ασθενής θα πρέπει να οδηγηθεί στο χειρουργείο. Η κατάσταση του είναι πολύ κρίσιμη και η χειρουργική επέμβαση είναι η μόνη λύση .

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η γρήγορη διάγνωση είναι καθοριστική για την τελική έκβαση του ειλεού. Κερδίζεται πολύτιμος χρόνος υπέρ της συντηρητικής αντιμετώπισης. Μια καθυστερημένη διάγνωση είναι εις βάρος του ασθενούς, που οδεύει σταθερά προς το χειρουργείο.

Η καλή λήψη του ιστορικού του ασθενούς είναι καθοριστική και πολλές φορές οδηγεί τον ιατρό στη διάγνωση.

Με την επισκόπηση  παρατηρείται μετεωρισμός, περισταλτικών κινήσεων καθώς και ύπαρξη εγχειρητικών ουλών.

Στην ακρόαση παρατηρούνται αυξημένοι εντερικοί ήχοι, βορβορυγμοί, μεταλλικοί ήχοι ακόμα και απουσία εντερικών ήχων.

Η επίκρουση δίνει χαρακτηριστικό τυμπανικό ήχο.

Η ψηλάφηση μας επιτρέπει να εκτιμήσουμε την αντίσταση, την ευαισθησία και τυχόν ψηλαφητή μάζα.

Η δακτυλική εξέταση θα μας δώσει πληροφορίες για κενή λήκυθο, μάζα στο ορθό ή ευαισθησία στο δουγλάσειο.

Οι εργαστηριακές εξετάσεις μας δίνουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την αφυδάτωση, την φλεγμονή και την ισχαιμία.

Η απλή ακτινογραφία κοιλίας σε όρθια ή ύπτια θέση μπορεί από μόνη της να δώσει την διάγνωση. Η ύπαρξη υδραερικών επιπέδων είναι διαγνωστική για τον ειλεό. Η χρήση σκιαγραφικού αυξάνει την ευαισθησία της εξέτασης.

Το υπερηχογράφημα δεν είναι διαγνωστικό για τον ειλεό. Μπορεί όμως να μας βοηθήσει στη διαφοροδιάγνωση άλλων νόσων.

Η αξονική τομογραφία με ενδοφλέβιο και από του στόματος λήψη σκιαγραφικού θα επιβεβαίωση την διάγνωση, και θα αναδείξει το σημείο και τη φύση του κωλύματος.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Συντηρητική Αγωγή

  • Προσπάθεια ανάταξης του ασθενούς με ενυδάτωση και αναπλήρωση των ηλεκτρολυτικών διαταραχών.
  • Αποφυγή σίτισης.
  • Τοποθέτηση ρινογαστρικού σωλήνα ( Levin ) για αποσυμπίεση του πεπτικού.
  • Διόρθωση της υποκείμενης νόσου στην περίπτωση παραλυτικού ειλεού.
  • Χορήγηση γαστρογραφήνης από το Levin που δρα ως αποιδηματικό και ως προκινητικό. Η χορήγηση ερυθρομυκίνης και η επισκληρήδιος έγχυση μπουπιβακαϊνης αυξάνουν την περισταλτικότητα του εντέρου και χρησιμοποιούνται κυρίως στον παραλυτικό ειλεό.

Χειρουργική Αντιμετώπιση

Οι ενδείξεις χειρουργικής αντιμετώπισης είναι οι εξής :

  • Ισχυρή υπόνοια ή διάγνωση περίσφιξης και ισχαιμικής απόφραξης.
  • Ταχέως επιδεινούμενο κοιλιακό άλγος ή διάταση ακόμη και επί έλλειψης σημείων περιτοναϊκού ερεθισμού.
  • Σημεία περιτοναϊκού ερεθισμού, πυρετός, λευκοκυττάρωση, μεταβολική οξέωση.
  • Αποτυχία βελτίωσης αποφρακτικών σημείων μετά από συντηρητική θεραπεία 2-3 ημερών.

Ο τύπος της χειρουργικής επέμβασης εξαρτάται από τον τύπο της εντερικής απόφραξης και από το αίτιο. Στόχος είναι η άρση της απόφραξης και του υποκείμενου αιτίου εάν αυτό είναι δυνατόν. Ενδείκνυται από την απλή λύση μιας ταινιώδους σύμφυσης  ( μπρίντα ) μέχρι εκτεταμένη εντερεκτομή όταν το λεπτό έντερο, λόγω ισχαιμίας δεν είναι βιώσιμο.

Η λαπαροσκοπική χειρουργική τα τελευταία χρόνια, έχει δώσει λύση σε περιπτώσεις όπου το κώλυμα είναι μια απλή σύμφυση ή όταν χρειάζεται να γίνει μια επείγουσα λαπαροσκόπηση πριν γίνουν μεγάλες τομές για την διερεύνηση του ειλεού.

fShare
0
Pin It